De Milt: een functioneel systeem?
In de Traditionele Chinese Geneeskunde (TCM) is de milt veel meer dan het orgaan dat we kennen uit de Westerse geneeskunde. Ze wordt gezien als een functioneel systeem: een netwerk van functies dat lichaam, emoties en geest met elkaar verbindt.
Wanneer de milt vrij kan doen wat ze moet doen, voelen we ons geaard, stabiel en vol energie. Wanneer ze uit balans raakt, laat dat zich vaak op heel herkenbare manieren voelen. Deze pagina is vooral bedoeld voor iedereen die meer herkenbare informatie zoekt over de invloed van de milt op hun welzijn.
Herken je de signalen van een milt in onbalans?
Hieronder neem ik je mee in de belangrijkste miltfuncties volgens de TCM – met concrete voorbeelden waarin je jezelf misschien herkent. De milt in TCM is een dynamisch systeem dat de basis vormt voor onze energie en spijsvertering.
1. De milt produceert en transporteert Qi
De kernfunctie van de milt is het extraheren van Qi (levensenergie) uit voeding en water, het transformeren ervan en dit door het hele lichaam transporteren. Ze voorziet zo alle organen en weefsels van energie. Je kan het vergelijken met de motor van het lichaam.
Bij een sterke milt-Qi: je voelt je energiek, vitaal en geaard; je hebt een goede eetlust en spijsvertering; je bent helder van geest.
Bij milt-Qi tekort: vermoeidheid, vooral na het eten; gebrek aan eetlust; opgeblazen gevoel na de maaltijd; losse ontlasting; algemene zwakte. Veel mensen zeggen dan: “Ik voel me lusteloos en heb nergens energie voor.”
2. De milt regelt de emoties – vooral piekeren en zorgen
In TCM zijn emoties geen probleem op zich. Ze horen bij het leven. Het wordt pas lastig wanneer een emotie blijft vastzitten. De milt is sterk verbonden met piekeren, overdenken en zorgen maken.
Bij miltbalans: je kan reflecteren en leren zonder vast te lopen in gedachten; je bent kalm en stabiel; je voelt je gegrond.
Bij miltdisbalans: constant piekeren; eindeloos analyseren; moeite met concentratie; obsessieve gedachten; zorgen die je energie opslokken. Vaak hoor ik: “Mijn hoofd staat nooit stil, ik blijf maar malen.” Dat is typisch milt-Qi die uit balans is.
3. De milt maakt bloed aan en houdt bloed binnen de vaten
De milt heeft twee belangrijke bloedfuncties: ze produceert bloed uit de 'fijne essentie' van voedsel, en ze houdt het bloed binnen de vaten. Dit laatste voorkomt bloedingen en zorgt dat organen op hun plaats blijven.
Bij een goede milt-bloedbalans: sterke spieren; geen onverklaarbare blauwe plekken; organen blijven op hun plaats; heldere menstruatie.
Bij milt-bloedtekort of -zwakte: bloedarmoede; gemakkelijk bloeden of blauwe plekken; zware menstruatie; verzakking van organen (bv. baarmoeder, maag); een bleke of gelige gelaatskleur. Veel vrouwen herkennen dit als: “Ik ben de hele tijd duizelig en voel me zwak.”
4. De milt voedt de spieren en ledematen
De milt is verantwoordelijk voor de voeding en sterkte van de spieren, vooral die van de ledematen. Goed functionerende spieren zijn een teken van een sterke milt.
In balans: sterke, veerkrachtige spieren; goed uithoudingsvermogen; gemakkelijke beweging van de ledematen.
Uit balans: slappe of zwakke spieren; vermoeidheid in de ledematen; spieratrofie; traagheid in beweging. Mensen met miltproblemen zeggen vaak: “Mijn armen en benen voelen zwaar en moe aan.”
5. De milt manifesteert zich in de lippen
In TCM weerspiegelen de lippen de toestand van de milt-Qi en het bloed. De kleur en de conditie van de lippen geven inzicht in de gezondheid van de milt.
Bij balans: roze, volle en vochtige lippen.
Bij disbalans: bleke of doffe lippen; droge, gesprongen lippen; gebrek aan glans. Soms zegt men: “Ik zie er altijd een beetje flets uit, hoe goed ik ook slaap.”
6. De milt beheerst de spijsvertering en opname van voedingsstoffen
Deze functie is cruciaal, want de milt zet voedsel en drank om in bruikbare energie en bouwstoffen voor het lichaam. Een gezonde milt zorgt voor een efficiënte vertering en opname van voedingsstoffen.
Bij balans: goede eetlust; efficiënte spijsvertering; regelmatige, goed gevormde ontlasting; geen last van een opgeblazen gevoel.
Bij disbalans: slechte eetlust; misselijkheid; winderigheid; diarree of afwisselend met constipatie; onverteerd voedsel in de ontlasting; gevoel van volheid na slechts een beetje eten. Het lichaam zegt hier eigenlijk: ik kan mijn voeding niet goed verwerken en verdelen.
7. De milt en het vermogen tot concentratie en studie
Op mentaal niveau is de milt verbonden met concentratie, studie, geheugen en het vermogen om ideeën te organiseren. Een sterke milt zorgt voor een heldere geest.
Bij balans: scherp geheugen; goed concentratievermogen; vermogen om helder te denken en te studeren.
Bij disbalans:
Wat nu?
Stress, onregelmatige maaltijden, te veel zorgen maken, te weinig rust of te veel 'natte' of koude voeding – het zijn allemaal factoren die de milt uit balans kunnen brengen. Wanneer mensen hun klachten herkennen in deze beschrijving, is dat vaak een eerste moment van inzicht én erkenning: “Ah… dit gaat niet alleen over mijn milt, dit gaat over hoe ik leef.” En precies daar begint verandering!
Jouw milt in balans met acupunctuur
Voel je dat jouw milt vastloopt en wil je meer balans in je dagelijkse leven? Acupunctuur kan een krachtige tool zijn om de transformatie en transportfunctie te herstellen en jouw milt weer optimaal te laten functioneren. Ik luister naar jouw verhaal en pak de oorzaak van de disbalans aan, zodat je je weer geaard, helder en energiek voelt.